1864   

REPRESJONOWANI PO UPADKU POWSTANIA STYCZNIOWEGO

 

Kresy Wschodnie byłej Rzeczpospolitej, albo jak kto woli, zachodnie gubernie Rosji carskiej, po upadku Powstania Styczniowego (1863-64) były miejscem krwawej rozprawy nad pokonanymi uczestnikami i sympatykami tego niepodległościowego zrywu. Bezpośrednio po upadku powstania na zatracenie poszło ponad 2 000 rodzin i ich majątków. Co ciekawe najwięcej represjonowanych było w guberniach Wileńskiej, Kowieńskiej, Mińskiej, Grodzieńskiej i Witebskiej. Łącznie represjonowano (około) 1969 uczestników powstania. W tym samym czasie represje dotknęły tylko 11 powstańców w guberni Warszawskiej czy jednego z guberni Radomskiej. Powyższe liczby maja odzwierciedlenie w dokumentach zachowanych w Archiwum Mińskim na Białorusi.  Zachowały się sporządzone wówczas "wykazy przestępców politycznych", postawionych przed obliczem sądów, skazanych na katorgę i pozbawionych majątków. Surowe przepisy zabraniały skazanym uczestnikom powstania i ich rodzinom sprzedaży majątków i ziemi dla Polaków. Tym samym wiele rodzin nigdy już się nie podniosło się z upadku. Wykazy te są zawarte w zasobach zbiorów od numeru 29 do 296, Mińskiego Archiwum na Białorusi.

W 2001 roku ukazała się na Białorusi w nakładzie 150 egz. książka В.Хурсика, pod ciekawym tytułem „Трагедия Белой гвардии – Белорусские дворяне в восстании 1863-64 годов”. Wbrew tytułowi nie chodzi tu tylko o Białorusinów, lecz w znakomitej większości o polską szlachtę tam mieszkającą. Niezależnie od intencji autora, dla nas ważne są wykazy z nazwiskami, o których często tylko fragmentarycznie dowiedzieć się można było z innych źródeł. Wykaz zawiera przeszło 2200 nazwisk.


 

Poniżej lista uczestników Powstania poddanych represjom murawiowskim noszących nazwisko Stankiewicz.

Stankiewicz Józef                   - ziemianin pow. Brzeski, Majątek Gwoznicy, Gubernia Grodno, str. 89

Stankiewicz Józef                   - szlachcic pow. Kowno, Gubernia Kowno, zesłany do guberni Tomskiej, str. 128

Stankiewicz Antoni               - szlachcic bez  potwierdzenia  szlachectwa, żył w zaścianku Majaczk,  pow. wileński Gubernia Wilno, str. 56

Stankiewicz Jan                       - szlachcic pow. Witebski ,Gubernia Witebsk, str. 40

Stankiewicz Kazimierz       - szlachcic pow. Rosieński, Gubernia Kowno, str. 92

Stankiewicz Karol                  - szlachcic, Przewodniczył Mińskiej Izbie Gospodarczej, Gubernia Mińsk, str. 118

Stankiewicz Konstanty      - szlachcic pow. Wilno, Gubernia Wilno, str. 99

Stankiewicz Otton                  - szlachcic miasto Kobryń, Gubernia Grodno, str. 113

Stankiewicz Siemion            - szlachcic bez potwierdzenia szlachectwa pow. Kowno, wieś Workuzjan, Gubernia Kowno, str. 50

Stankiewicz Stanisław        - szlachcic bez potwierdzenia szlachectwa, żył we wsi  Worpucjany,  pow. Kowno, Gubernia Kowno, str. 50

Stankiewicz Jakub                 - szlachcic zagrodowy utrzymywał się z cegielni, Gubernia Kowno, str. 53

Stankiewicz Jan                       - szlachcic, Gubernia Wilno

 

W  2005 roku w Omsku ukazała się praca Świetlany Anatoliewny Muliny pt.: "Zachodniosyberyjscy zesłańcy, uczestnicy Polskiego Powstania z 1863 roku". Wśród kilku tysięcy osób odszukałem tych którzy nosili nazwisko Stankiewicz.

Stankiewicz Antoni             - przyczyna zesłania nie znana, przebywał w Iszymie, w 1869 roku przebywał w gub.Tambowskiej.
Stankiewicz Antonina       - przyczyna zesłania nie znana, przebywała w gub. Tomskiej, zabita w 1865 r.
Stankiewicz Wincenty       - w 1868 roku miał 23 lata, szlachcic z gub. Mohylewskiej, zesłany na przymusowe osiedlenie, w 1864 r.

                                                              przebywał w okr. Marinskim, następnie w więzieniu w Tomsku, otrzymał prawo  na osiedlenie,

                                                               rodziny nie założył.
Stankiewicz Jan                      - w roku 1868 miał 44 lata, zesłany na przymusowe osiedlenie, przebywał w okr. Marinskim, bez rodziny.
Stankiewicz Józef                  - w 1870 r. miał 53 lata, ziemianin z gub. Grodzieńskiej, przyczyna zesłania nie znana, w 1864 r.

                                                               przebywał w Tobolsku. Przy nim była jego żona. Umarł w 1872 r.
Stankiewicz Józef                  - szlachcic z gub. Lubelskiej, zesłany bez pozbawienia prawa do służby wojskowej, przebywał

                                                               batalionie w gub. Tomskiej, w 1869 wyjechał do Kr. Polskiego.
Stankiewicz Kazimierz       - w 1868 roku miał 24 lata, zesłany na przymusowe osiedlenie, w 1864 r. przebywał w okr. Marinskim,

                                                               uzyskał prawo na założenie rodziny, rodziny nie miał.
Stankiewicz Chryzostom  - w1868 r. miał 25 lat, gospodarz z gub. Kowieńskiej, pozbawiony wszelkich praw,

                                                               w 1865 r. przebywał w ok. Tomskim, bez rodziny.
Stankiewicz Ludwik             - zesłany na przymusowe osiedlenie w okr. Marinskim, uzyskał prawo na założenie rodziny,

                                                                rodziny nie założył, zmarł w 1866 r.
Stankiewicz Józef s. Piotra  - w 1868 roku miał 60 lat, szlachcic z gub. Wileńskiej, przyczyny zesłania nie znane,

                                                               w 1865 roku przebywał wraz z żoną i dziećmi w Tomsku.
Stankiewicz Szymon           - w 1858 roku miał 29 lat, szlachcic z gub. Kowieńskiej, zesłany z pozbawieniem praw,

                                                               w 1864 r. przebywał w Marinsku, stolarz bez rodziny.
Stankiewicz Stanisław        - w 1868 r. miał 25 lat, szlachcic z gub Mohylewskiej, zesłany wraz z rodziną na przymusowe

                                                               zamieszkanie, w 1864 roku przebywał w okr. Marinskim .
Stankiewicz Stanisław        - w 1868 r. miał 32 lata, szlachcic z gub. Mohylewskiej, zesłany na przymusowe zamieszkanie,

                                                               w 1864 roku przebywał w okr. Marinskim, uzyskał zgodę na założenie rodziny. Miał żonę i dzieci.
Stankiewicz Jan                      - w 1864 r. miał 24 lata, zesłany na przymusowe zamieszkanie, w 1869 r.

                                                               przebywał w okr. Marinskim, bez rodziny.
Stankiewicz Mikołaj            - szlachcic z gub Kowieńskiej, zesłany na przymusowe zamieszkanie, w 1867 r.

                                                               przebywał w Tobolsku. Zmarł w 1867 r.

 

Pod nadzorem policji w gub. Kazańskiej:
Stankiewicz Aleksander   - ur. ok. 1826 r. Pozostaje pod dozorem policyjnym od 12 grudnia 1863 r. "za ukrycie faktu przebywania
                                                               chłopa w oddziale powstańczym". Przebywał przymusowo w Jadrynie. Miesięcznie otrzymywał 6 rubli
                                                               na przeżycie. Rodzina mieszka w miasteczku Łyków w gub. Grodzieńskiej.
Stankiewicz Michał              - s. Józefa data ur. nie znana. Pozostaje pod dozorem policyjnym od 10 stycznia 1864 r. " za utrzymywanie kontaktów
                                                               z komitetem rewolucyjnym wydalony z Królestwa Polskiego". Przymusowo przebywał w Cywińsku.
                                                              11 października 1865 r. otrzymał dokument na wyjazd do Warszawy i w tym dniu wyjechał.
Stankiewicz Piotr                 -  s. Józefa ur. ok. 1818 r. Pozostaje pod dozorem od 24 maja 1864 r. "z uwagi na niepokoje polityczne
                                                              w północno zachodnim kraju". Przymusowo przebywał Carowokokszajsku. Miesięcznie otrzymywał 6 rubli
                                                              na przeżycie. Rodzina mieszka w miasteczku Rumszyszki gub. Kowieńska. Zgoda na wyjazd do Królestwa
                                                              Polskiego z dn. 28.IX.1867 r. Wyjechał z Kazania 17.10.1867 r.
Stankiewicz Teresa            -  ur. ok. 1814 r. szlachcianka z gub. Wileńskiej. Pod tajnym, ścisłym nadzorem policyjnym od
                                                              11 listopada 1864 r. "za ukrywanie męża po jego powrocie z oddziału powstańczego." Zesłana z gub.
                                                              Wileńskiej do Ołońc. Nie pracuje. Ma na utrzymaniu syna Antoniego lat 17. Na utrzymanie pobiera
                                                              po 15 kopiejek za dzień i 1,5 rubla na miesiąc za wynajem kwatery. /-/ i jej syn Antoni połowę kwoty.
                                                              W/g opinii policji: "zachowuje się spokojnie i przyzwoicie". (1869) Nie wiadomo gdzie przebywa jej syn;
Stankiewicz Józef                 - s. Kazimierza, ur. ok. 1794 r. w pow. Rosieńskim gub. Kowieńskiej. Szlachcic. Uczył się w szkole powiatowej
                                                              w m. Traszkuny, a potem wstąpił do seminarium Wileńskiego, po ukończeniu którego w 1829 roku został
                                                              wyświęcony na księdza, został wikarym w parafii pow. Nowoaleksandrowskiego. W 1842 r. został przeniesiony
                                                              do kościoła w Birżanach w pow. Poniewieżskim. W 1861 r. przeniesiony do Retowa w pow. Rosieńskim jako wikary.
                                                              Jako proboszcz tego kościoła "za podburzanie uczniów szkoły w Retowie do wstapienia do oddziału powstańczego
                                                              oraz do czytania z ambony podburzających odezw 28.07.1863 r. został aresztowany w swoim domu, i poddany
                                                              pod nadzór policji. Został zesłany z Rosień konwojem etapowym do Archangielska 17.11.1864 r. Od 9.12.1864
                                                              przebywa na sesłaniu w Mezeniu. 27.01.1870 za dobrae zachowanie przeniesiono go do Szenkurska. Niczym się nie
                                                              zajmuje. Otrzymuje na przeżycie 15 kopiejek na dzień i 1,50 rubla na miesiąc za wynajęcie kwatery. Rodzice nie żyją.
                                                              Ojciec, Kazimierz Stankiewicz był obszarnikiem. Matka Stankiewicz Wiktoria. W Kowieńskiej guberni miał brata
                                                              Klemensa i siostrę Konstancję i Annę. Po długiej chorobie zmarł w Mezeniu 31.01.1970 r.

 

Pod nadzorem policji w gub. Kazańskiej:
Stankiewicz Karol              - od października 1870 do 1883 r. W gub. Irkuckiej;
Stankiewicz Jan                   - od 1864 do 1870 za ukrywanie niepodległościowej gazety;
 

 

Powstańczy zryw wspierany był przez księży kościoła katolickiego i unickiego we wschodnich rejonach byłej Rzeczpospolitej. Bardzo często księża byli lokalnymi przywódcami, gdyż nie nie posiadając majątku osobistego nie byli narażeni na jego konfiskatę. Odzwierciedleniem ich zaangażowania jest lista represjonowanych przez carat przestępców politycznych.

 

 

Bartoszewicz Andrzej,  wikary kościół w Słucku gub. Mińska

Bugień Benedykt, wikary Parafia Czeczerska, poch. szlacheckie, urodzony w gub. Kowieńskiej

Chodkiewicz Jan, ksiądz żył w pow. Sokółka gub. Grodzieńska

Dorżyński Jan, wikary pow. Nowoaleksandrowski majątek Krewno gub. Kowieńska

Dylewicz Leopold, ksiądz pow. Wiłkomirski gub. Kowieńska

Dyszo Franciszek, ksiądz maj. Iwańsk gub. Witebska

Dziakowicz Józef, wikary Wołkowysk gub. Grodzieńska

Falkowski Adam, ksiądz kościół Iszczołnski, pow. Lida gub. Wileńska

Filipowicz Bolesław, ksiądz duchowny Wileńskiego Piatiernieńskiego Monastyru, poch. szlacheckie, pow. Poniewież gub. Kowieńska

Gienutowicz Franciszek, ksiądz pow. Rosieński gub. Kowieńska

Gławdziecki Antoni, wikary pow. Wileński miasteczko Wołkołaty gub. Wileńska

Golkiewicz Adam, ksiądz pow. Rosieński miasto Sawdyniki gub. Kowieńska

Gorbaczewski, ksiądz, proboszcz kościoła Wiśniewskiego w pow. Lidzkim.

Gowkiewicz Leopold, wikary kościół w Nowogródku pow. Troki, gub. Wilno.

Gyndzius Wieńczysław, ksiądz, proboszcz kościoła św. Jana w Wilnie. Matka była szlachcianką w gub Grodno. gub. Grodzieńska

Iszor(a) Stanisław, ksiądz wikary, kościół w Żełudzku pow. Lidzkiego  urodzony w Wilnie. gub. Wileńska

Jakowicz Siemion, ksiądz kościół w Szarkowie gub. Kowieńska

Jasiewicz Onufry, ksiądz pow. Kowieński, proboszcz parafii Eiszagolskiej gub. Kowieńska

Jawszyca Józef, wikary poch. szlacheckie, miasteczko Łyntun pow. Święciany gub. Wileńska

Kamieniecki Władysław, wikary miejscowość Pierszaja pow. Mińskiego. gub. Mińska

Kazicki Dominik, wikary pow. Nowoaleksandrowski miasteczko Dysiaty, gub. Kowieńska

Kochański Wincenty, ksiądz pow. Trocki. Proboszcz kościoła w Przychodzku pow. Trocki. gub.Wileńska. 10 lat katorżniczej pracy na Syberii

Kowiecki Antoni, ksiądz pow. Połocki, miasteczko Gorbaczewa gub. Witebska

Kozłowski Franciszek, ksiądz pow. Trocki gub. Wileńska

Krzyżanowski Andrzej, ksiądz pow. Mohylewski kościół Faszczajewski gub. Mohylewska

Lidziejko Matwiej, ksiądz pow. Trocki kościół w Żiżmorsku (Żmudź) gub. Wileńska  zesłany do guberni Tomskiej

Łappo Augustyn, ksiądz pow. Połocki miasteczko Gorbaczewa gub. Witebska

Łenkowski Feliks, ksiądz pow. Poniewież kościół w Krakinie, gub. Kowieńska zesłany do guberni Tomskiej

Łaszkiewicz Felicjan, ksiądz z Nowogródka

Mackiewicz Antoni, ksiądz pow. Poniewież kościół w Podbrzeziu.

Markieweicz Józef, ksiądz pow. Poniewież kościół w Krakinowie gub. Kowieńska, 10 lat katorżniczej pracy na Syberii

Matonowicz Brokard(?), ksiądz, proboszcz parafii w m. Orany pow. Troki gub. Wileńska ,zesłany do guberni  Tobolskiej

Miller Klemens, ksiądz pow. Święciany gub. Wileńska

Minczewski Józef, ksiądz pow. Wołkowysk, proboszcz w Krzemieńcu gub. Grodnieńska

Moczulski Franciszek, ksiądz pow. Rosieński miasteczko Nmiekszty gub. Kowieńska

Moniuszko Aleksander, ksiądz pow. Białostocki poch. szlacheckie z pow. Białystok gub. Grodnieńska

Mróz Mikołaj, zakonnik pow. Piński gub. Mińska

Narwójt, ksiądz miasteczko Poniewżyn gub. Kowno

Norejko Izydor, wikary  Telszewski pow. Gorżdowski

Nugarewicz Wincenty, wikary miasteczko Kurtowian, pow. Telszewski gub. Kowieńska

Opolski Antoni, ksiądz pow. Poniewież miasteczko Paszułany gub. Kowieńska

Pacewicz Jan, ksiądz pow. Wiłkomirski parafia Uszpolska, gub. Kowieńska

Pawłowski Józef, ksiądz pow. Rosieński miasteczko Nmiekszty gub. Kowieńska

Pieślak Konstanty, wikary miasteczko Poniemun pow. Nowoaleksandrowski. gub. Kowieńska

Pisanko Józef, ksiądz pow. Igumieński gub. Mińska

Rackowski Teofil, wikary pow. Poniewież, Nowa Mysz, gub. Kowieńska

Radowsza Felicjan, ksiądz poch. szlacheckie gub. Mińskiej. Kapelan powstania gub. Mińska

Rajuniec Józef, ksiądz pow. Nowoaleksandrowski miasteczko Brzesław gub. Kowieńska

Rózga Józef Wincenty, wikary kościół w Średnicku pow. Kowno gub. Kowieńska

Sawicki Hipolit, wikary pow. Szawelski miasteczko Oszmiana gub. Kowieńska

Skibiński Romuald, ksiądz pow. Lidzki parafia Dąbrowska gub. Kowieńska

Skirmont Cyprian, ksiądz pow. Trocki parafia Ganuszyska gub. Kowieńska

Stulgiński Ferdynand, ksiądz pow. Wiłkomirski miasteczko Onikszty gub. Kowieńska

Syrwid Onufry, ksiądz kościół w Wasiliszkach pow. Lidzki gub. Wileńska

Szreders Onufry, ksiądz pow. Kowieński proboszcz Parafii w Bietygolsku gub. Kowieńska

Wojtkiewicz Gaspar, wikary parafia Rajpolska pow.Lucyńskiego gub. Witebska

Wolnisty Karol, ksiądz Bystrzyca pow. Wileński. gub. Wileńska

Ziemacki Rajmund, ksiądz kościół Wiewiórski pow. Lidzki gub. Wileńska

Znadowski Ferdynand, ksiądz pow. Reżycki proboszcz w Rożentalu gub. Witebska

Żykowski Siemion, ksiądz kościół Giegórzyński gub. Wileńska
 

Data pierwszej publikacji: 20.VI.2004

Data ostatniej aktualizacji: 05.IV.2009