STANKIEWICZ  Joanna, pseud. "Jaśka", "Dżana"(1920)

Urodziła się w Lidzie 26 sierpnia 1920 r. z ojca Bronisława i matki Pauliny z Litwinowiczów, w rodzinie o tradycjach patriotycznych wywodzonych jeszcze z okresu powstania styczniowego.
W okresie międzywojennym ukończyła Gimnazjum i Liceum im. Hetmana Karola Chodkiewicza w Lidzie. W maju 1939 r. otrzymała świadectwo dojrzałości.
Po ogłoszeniu mobilizacji w związku z napadem Niemiec na Polskę zgłosiła się do Służby Pomocniczej Kobiet i została przydzielona do zespołu telefonistek przy sztabie obrony przeciwlotniczej w Lidzie. Po agresji sowieckiej brała udział w likwidacji urzędów Starostwa, Magistratu i Policji w Lidzie.
Podczas okupacji sowieckiej została zatrudniona jako kasjerka w elektrowni w Lidzie. Na początku listopada wstąpiła do polskiej organizacji konspiracyjnej, kierowanej przez studenta USB, Kleofasa Piaseckiego ("Lolek"). W marcu 1940 r. wraz z szeregiem innych osób zastała aresztowana przez NKWD, po czym poddana została ciężkiemu śledztwu w więzieniach w Baranowiczach i Mińsku, zakończone dopiero 29 stycznia 1941 r. wyrokiem Kolegium Sądu Najwyższego ZSRR, skazującym ją na 5 lat więzienia oraz 3 lata zesłania.
Wybuch wojny niemiecko-sowieckiej zastał ją w więzieniu w Mińsku. W dniach 24-27 czerwca 1941 r. podczas ewakuacji więzienia była uczestnikiem słynnego "marszu śmierci". Po ucieczce konwojentów wróciła do Lidy, a następnie pracowała jako nauczycielka w jednej z wiejskich szkół. W maju 1943 r. wstąpiła do AK, do kompanii dowodzonej przez Jana Wasiewicza ("Lech"), jako sanitariuszka "Jaśka".
W akcji "Burza" była łączniczką przy mjr "Kotwiczu".
Po wojnie zamieszkała na Wybrzeżu, pracując jako ekonomistka w spedycji międzynarodowej, a po pracy była przewodniczką wycieczek zagranicznych. Ukończyła studia w Wyższej Szkole Handlu Morskiego w Sopocie. Po zawarciu związku małżeńskiego zmieniła nazwisko na Januszczak.
Z chwilą powstania Związku Sybiraków włączyła się do pracy w jego oddziale w Gdyni. Jej szczególnym zainteresowaniem stały się losy byłych więźniów W Mińsku i uczestników "marszu śmierci", co zaowocowało wydaniem ksiązki pt. Marsz Śmierci Mińsk - Czerwiec 1941.
Jej zasługi dla działań i walk niepodległościowych zostały uhonorowane Krzyżem Armii Krajowej Wiano-Nów, Polska Swemu Obrońcy, Krzyżem Partyzanckim, Odznaką "Burza", Krzyżem Sybirackim.

Źródło: Pamiętnik własny Joanny Stankiewicz-Januszczak
opracował: Jerzy Olejniczakowski, opublikowały: Wileńskie Rozmaitości nr 2/1999 .
 

Powrót do biografii