|
STANKIEWICZ Wacław (1866 - 1940)
inżynier leśnik, organizator leśnictwa.
Urodzony
23 IV 1866 w Berżenikach (Berżanikach) w pow. nowoaleksandrowskim
(gub. kowieńska), był synem Jana Stankiewicza i Konstancji z
Bejnarów. Jan Stankiewicz był leśnikiem i właścicielem miejscowego
folwarku.
Po
ukończeniu szkoły realnej w Dyneburgu studiował Stankiewicz w Petersburskim
Inst. Leśnym (PIL), gdzie w r. 1890 uzyskał stopień «uczenyj lesowod
I razriada» (odpowiednik inżyniera leśnictwa). Po studiach pracował
najpierw przez rok w państwowej administracji leśnej gub.
kostromskiej, potem został na trzy lata oddelegowany do urządzania
lasów na Uralu, gdzie dokonywał wraz z grupą taksatorów Polaków
inwentaryzacji przyrodniczo-leśnej i planował zagospodarowanie
poszczególnych nadleśnictw. W r. 1894 wrócił do Petersburga i został
asystentem w Katedrze Urządzania Lasu PIL, kierowanej przez Polaka,
Aleksandra Rudzkiego. W r. 1905 dzięki stypendium uczelnianemu
prowadził badania lasów górzystych na 25 założonych przez siebie
powierzchniach próbnych w środkowej i południowej części Krymu.
Wyniki badań opublikował w "Monografii h lesov gornago Kryma" (Pet.
1907). Oprócz charakterystyki drzewostanu dał w niej opis warunków
przyrodniczych (topograficznych, glebowych i klimatycznych), a także
ekonomiczno-prawnych oraz stosunków własnościowych obszarów leśnych
badanego rejonu. Podczas pobytu na Krymie odkrył nieznany dotychczas
gatunek sosny, który opisał W. Sukaczow i nazwał na cześć
Stankiewicza «Pinus Pityusa Stev. var. Stankieviczi». W r. 1908,
prawdopodobnie wskutek konfliktu z następcą Rudzkiego, M. Orłowem,
odszedł Stankiewicz z PIL, uroczyście żegnany adresami przez grono
profesorskie oraz listem podpisanym przez 200 studentów. Przeniósł
się do Moskwy, gdzie pracował odtąd w Zarządzie Rolnictwa i Dóbr
Państw, przy urządzaniu lasów w okręgach leśnych:
moskiewsko-twerskim, włodzimiersko-riazańskim i południowym —
obejmującym Krym i zachodnie Zakaukazie.
Wiosną
1920 Stankiewicz opuścił Rosję i osiadł w Warszawie. W maju tego
roku objął
stanowisko naczelnika Wydziału Urządzania Lasów w Departamencie Leśnictwa Ministerstwa
Rolnictwa i Dóbr Państw. Mimo małej liczby wykwalifikowanych
pracowników technicznych oraz różnic w systemach leśnych trzech
zaborów, doprowadził w ciągu dwóch lat do prowizorycznego urządzenia
wszystkich lasów państwowych, a następnie likwidując stopniowo braki
w planach, księgach i mapach gospodarczych, organizując i szkoląc
personel, a potem sprawnie kierując jego pracami w terenie,
zakończył ten proces w r. 1926 (nie objął tylko części lasów
dyrekcji białowieskiej i wileńskiej) oraz stworzył podstawy dla
prawidłowej administracji i nowoczesnej gospodarki leśnej. Zajęty
tymi pracami odmówił w czerwcu 1921 objęcia Katedry Urządzania Lasu
na Wydz. Rolniczo-Leśnym Uniwersytetu Poznańskiego. Interesował się sprawami
ochrony przyrody i jako stały zastępca dyrektora Dep. Leśnictwa
uczestniczył często w wizjach lokalnych, sesjach i naradach
terenowych, organizowanych przez Państwową Radę Ochrony Przyrody.
Współpracował ze Stanisławem Sokołowskim, Władysławem Szaferem i
Walerym Goetlem przy organizowaniu parków narodowych i rezerwatów
leśnych; m.in. jego zasługą było szybkie wykupienie lub zamiana
terenów prywatnych pod przyszły Pieniński Park Narodowy, a także
stworzenie warunków do restytucji żubra w Puszczy Białowieskiej.
W
r. 1931 przeszedł na emeryturę, ale nadal interesował się sprawami
leśnictwa, podejmując zlecenia urządzania lasów prywatnych i
zabierając głos na łamach prasy fachowej (m.in. Kilka uwag do
artykułu „Jednorazowa rewizja gospodarstwa leśnego dokonana w lasach
państwowych w roku 1931", „Sylwan", S. B, 1935 nr 1). W r. 1939,
ciężko już chory i częściowo sparaliżowany, zamieszkał u córki w
Aninie pod Warszawą. Tam zmarł 20 III 1940; pochowany został na
cmentarzu parafialnym w Zerzniu (Warszawa-Praga Południowa.). Był
odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (1928). W
małżeństwie z Marią z Woyczyńskich (ok. 1873—1965) miał Stankiewicz troje
dzieci: Kazimierza, Władysława (zob.) oraz Janinę (1901—1982),
doktor filozofii w zakresie botaniki, zamężną za Stanisławem
Tyszkiewiczem, profesorem leśnictwa. Kazimierz (ok. 1899—1972),
inżynier łączności, absolwent Inst. Technicznego w Moskwie (1914),
był najpierw pracownikiem Głównej Dyrekcji Telefonów i Telegrafów w
Warszawie, walczył jako ochotnik w wojnie polsko-sowieckiej 1920 r.,
potem gospodarował w rodzinnych Berżenikach, podczas drugiej wojny
światowej był aresztowany przez NKWD i zesłany na Syberię, po wojnie
pracował w Biurze Odbudowy Stolicy w Warszawie; był żonaty z Heleną
z Zanów (zm. 1996).
Mała encyklopedia leśna, W. 1980 (fot); PSB (, Rudzki
Aleksander); Słownik biograficzny techników polskich, W. 1994 z.
4/5; — Słown. Geogr. (Berżeni-ki); — G o e t e l W., Utworzenie
Parku Narodowego w Pieninach, „Ochrona Przyr." R. 9: 1929 s. 3,
22—5, 21; Hist. Nauki Poi.. IV cz. l—2; R ó z i e w i c z J„
Polsko-rosyjskie powiązania naukowe (1725—1918), Wr. 1984; Sukaczow
W., O nowej dla Krymu sośnie, „Syłwan" 1956 nr 9 s. 79—81, 83—4;
Twórcy i organizatorzy leśnictwa polskiego na tle jego rozwo-ju, W.
1974 (fot.); — Tyszkiewicz S., Wspomnienie o Władysławie
Stankiewiczu (1866—1940), ..Syłwan" 1966 nr 9 s. 69—78 (fot.
zbiorowa); Wiśniewski W., Pani na Berżenikach. Rozmowy z Heleną z
Zanów Stankiewiczową, Londyn 1991.
oprac.Stanisław Tadeusz Sroka
Źródło: Polski Słownik Biograficzny
Powrót do biografii
| 
