|
STANKIEWICZ Jerzy (11 XI 1923 - 20 VI 1994
)
Jerzy Stankiewicz urodził się 11 listopada
1925 r. w Wilnie, jako syn Jerzego, inżyniera mechanika i Ireny z domu
Zaleskiej - nauczycielki. (źródła tej i następnych informacji: archiwa
Wydziału Architektury Politechniki Gdańskiej, życiorysy profesora J.
Stankiewicza z 17 września 1964 r. i z 15 kwietnia 1977 r.) Maturę
zdał w czasie wojny - uczestnicząc w tajnych kompletach. Jednocześnie
wespół z matką prowadził tajne nauczanie. Do l945 r. Mieszkał w
Wilnie i w Trokach. Na wiosnę tego roku wraz z milionami Polaków
musiał opuścić na zawsze rodzinne
strony i wyjechał do Bydgoszczy.
Uzyskał tam oficjalne świadectwo dojrzałości, a następnie jesienią
1945 r. przyjechał do Gdańska, gdzie wstąpił na Wydział Architektury
Politechniki Gdańskiej. Już w czasie studiów zaczął interesować się
historią architektury polskiej. W 1948 r. brał udział w badaniach
ekspedycji wykopaliskowej Uniwersytetu Łódzkiego. Podejmował także
wyprawy badawcze na Pomorze Zachodnie W latach 1950 - 1951 pracował
jako asystent w Wieczorowej Szkole Inżynierskiej NOT przy Politechnice
Gdańskiej. W grudniu 1950 r. uzyskał dyplom magistra inżyniera
architekta za pracę dotyczącą rekonstrukcji pierwotnego stanu Katedry
Oliwskiej.
Jednocześnie z pracą dydaktyczną w Szkole
Inżynierskiej rozpoczął działalność w znajdującej się na terenie
Politechniki pracowni rekonstrukcji Centralnego Biura Projektów i
Studiów Budownictwa Osiedlowego w Gdańsku. W tym czasie rozpoczął
działalność naukową dotyczącą Gdańska i Pomorza. Biuro nie było jednak
właściwym miejscem dla krystalizujących się zainteresowań naukowych J.
Stankiewicza. Dalsze życie zawodowe związał więc z Wydziałem
Architektury Politechniki Gdańskiej, na którym przepracował 42 lata, 9
miesięcy i 42 dni.
l września 1951 r. został młodszym
asystentem w Katedrze Historii Architektury Polskiej Wydziału
Architektury Politechniki Gdańskiej. Po 2 latach awansował na
stanowisko starszego asystenta, a w 1957 r. otrzymał stanowisko
adiunkta. W latach 1956 - l957 prowadził wykłady z historii
architektury polskiej na kursie magisterskim w Szczecinie. W l958 r.
Opublikował pracę pt. Średniowieczne fortyfikacje Głównego Miasta w
Gdańsku (Studia do Historii Sztuki Wojennej, T. 4, 1958), na podstawie
której 26 czerwca l961 r. otrzymał stopień doktora nauk
technicznych - jeden z pierwszych stopni doktora nadanych przez Radę
Wydziału Architektury Politechniki Gdańskiej. Promotorem rozprawy
doktorskiej był prof. Marian Osiński. W 1962 r. opublikował pracę pt.
Kartuzja gdańska - dzieje rozwoju układu przestrzennego Kartuz oraz
kartuskiego zespołu klasztornego (Zeszyty Naukowe Politechniki
Gdańskiej, Architektura nr 2,1962), na podstawie której 12 listopada
1963 r. uzyskał stopień naukowy docenta (ówczesny odpowiednik stopnia
doktora habilitowanego) z zakresu historii architektury. W następnym
roku otrzymał stanowisko docenta etatowego w Katedrze Historii
Architektury Polskiej. 3 lutego 1977 r. Rada Państwa nadała mu tytuł
naukowy profesora nadzwyczajnego.
W latach 1965 -1969 pełnił
funkcję prodziekana do spraw nauki Wydziału Architektury Politechniki
Gdańskiej, a od 1969 do 1975 r. - zastępcy dyrektora Instytutu
Architektury i Urbanistyki Politechniki Gdańskiej. Od roku 1968 do
końca swoich dni był kierownikiem Katedry Historii i Teorii
Architektury. Od 1975 przez kilka lat wykładał historię architektury
polskiej w Instytucie Architektury i Urbanistyki Politechniki
Łódzkiej.
Prowadził wykłady i ćwiczenia z historii
architektury, ochrony i konserwacji zabytków oraz projektowania
konserwatorskiego, a także praktyki inwentaryzacyjno - pomiarowe.
Żywo, z zaangażowaniem wygłaszane wykłady Profesora sprawiały, że
rosło zainteresowanie historią architektury u coraz to nowych
studentów, z których wielu wykonywało pod jego opieką prace dyplomowe.
Był promotorem ponad 50 prac magisterskich i 4 przewodów doktorskich.
W swoich studiach i badaniach Profesor zajmował się głównie
problematyką architektoniczną i urbanistyczną Gdańska i Pomorza oraz
zagadnieniami związanymi z ochroną środowiska kulturowego. Dzięki swej
działalności naukowej stał się powszechnie uznawanym autorytetem w
tych dziedzinach. Trwałym owocem życia Profesora jest ponad 200 prac,
artykułów i referatów opublikowanych samodzielnie lub współautorsko.
Niektóre z ważniejszych prac to, obok wspomnianych wyżej rozpraw
doktorskiej i habilitacyjnej:
Gdańsk - rozwój urbanistyczny i
architektoniczny oraz powstanie zespołu Gdańsk -Sopot - Gdynia,
opublikowana w 1959 r. (wraz z B. Szermerem). Rozszerzone i
uzupełnione wydanie tego dzieła było ostatnią pracą Profesora, której
efektu nie zdążył już zobaczyć. Książka znajduje się obecnie w
przygotowaniu do druku.
Rozwój urbanistyczny i
architektoniczny Gdańska, R. I - VII, [w:] Gdańsk, jego dzieje i
kultura, opublikowana w 1969 (wspólnie z R. Massalskim). Poszczególne
rozdziały w II i III tomie Historii Gdańska pod redakcją E. Cieślaka.
Brał czynny udział w życiu naukowym gdańskiego Wydziału Architektury i
innych ośrodków naukowych, uczestniczył w wielu konferencjach
naukowych w kraju, a także reprezentował polską naukę wygłaszając
referaty na forum międzynarodowym.
Był członkiem Sekcji
"Architektura Militaris" Polskiej Akademii Nauk w Krakowie; Sekcji
Historii Architektury i Urbanistyki oraz Ochrony Zabytków Komitetu
Architektury i Urbanistyki Polskiej Akademii Nauk w Warszawie;
Polskiego Komitetu Narodowego ICOMOS (International Council of
Monuments and Cities) w Rzymie; Polskiego Komitetu Narodowego
Międzynarodowej Komisji Historii Wojskowości oraz European Cathedral
Association w Mediolanie. Od 1962 r. był członkiem I Oddziału
Gdańskiego Towarzystwa Naukowego. Działał też w takich
stowarzyszeniach, jak: Stowarzyszenie Konserwatorów Zabytków,
Stowarzyszenie Architektów Polskich, Towarzystwo Urbanistów Polskich,
Towarzystwo Przyjaciół Gdańska, Towarzystwo Przyjaciół Sopotu,
Towarzystwo Przyjaciół Fortyfikacji. Był konsultantem urzędów
konserwatorskich, członkiem Rady Muzealnej Kaszubskiego Parku
Etnograficznego we Wdzydzach, Rady Naukowej Muzeum Historii Miasta
Gdańska, Rady Naukowej Muzeum Zamkowego w Malborku i Rady Naukowej
Państwowego Przedsiębiorstwa Pracownie Konserwacji Zabytków w
Warszawie.
Jego osiągnięcia zastały uhonorowane licznymi
odznaczeniami i wyróżnieniami, w tym nadanymi w 1970 r. Złotym Krzyżem
Zasługi, i Medalem Komisji Edukacji Narodowej oraz nadanym w 1979 r.
Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. W l985 r. otrzymał
nagrodę Ministra Kultury i Sztuki, a w 1986 nagrodę Prezydenta Miasta
Gdańska.
Do ostatnich chwil Profesor zajmował się swoją
życiową pasją - historią architektury i ochroną jej zabytków. Nie
chciał pogodzić się z fizyczną słabością, do ostatnich chwil
podejmował nowe zadania naukowe i dydaktyczne.
Zmarł 20
czerwca l994 r. w Gdańsku i został pochowany na oliwskim cmentarzu.
Jakub Szczepański
Wydział Architektury
Powrót do biografii
| 
