|
STANKIEWICZ Henryk
(ur.17.I.1904 - 15.VII.1977)
Ur. 17 I 1904 roku w Choroszczy w pow.
białostockim , był synem Wincentego i Amelii z Ambrożewiczów,
architekt, profesor Instytutu Techniki Budowlanej w Warszawie.
W 1914 r. rozpoczął naukę w Szkole Realnej w Białymstoku. Po roku
wraz z rodzicami przeniósł się do Kijowa, ucząc się w I Szkole
Realnej. Rodzina zostaje przesiedlona w głąb Rosji do Rżewa. Tam
uczy się w Szkole Realnej ewakuowanej w wyniku działań wojennych do
tego miasta z Białegostoku. W r. 1918 nastąpił powrót do
Białegostoku. W lipcu 1920 jako ochotnik zgłosił się do 201. pp WP i
brał udział w bitwach z armią sowiecką pod Lekowem, Wronami, Grodnem
i Wilnem. W 1923 r. zdał maturę w Gimnazjum im. Zygmunta Augusta w
Białymstoku. W 1atach 1923-8 studiował architekturę Politechnice
Warszawskiej uzyskując dyplom inżyniera architekta.
W r. 1928 pod kierunkiem Rudolfa Świerczyńskiego, kierownika Katedry
Projektowania Miejskiego, Stankiewicz pracował nad projektem gmachu
Banku Gospodarstwa Krajowego w Warszawie. W następnym roku
samodzielnie zaprojektował kilka pawilonów na Powszechną Wystawę
Krajową w Poznaniu, a następnie kierował biurem technicznym Dyrekcji
Budowy Obiektów na Wystawę Komunikacji i Turystyki w Poznaniu.
Równocześnie od r. 1929 prowadził w Warszawie przy ul. Widok 23
własne Biuro Techniczne Stankiewicz i Sp., Inżynierowie, sp. z o.o.,
zajmujące się instalacją centralnego ogrzewania, wodociągów,
urządzeń sanitarnych i wentylacji. W r. 1935 stworzył
przedsiębiorstwo «Oro-Conco» Biuro Izolacji Inżynieryjnej i
Wytwórnia Izolacji, sp. z o.o., które prowadził wspólnie z Bohdanem
Nowakiem. W r. 1935 został Stankiewicz starszym asystentem w
Katedrze Konstrukcji Budowlanych Wydz. Architektury Politechn.
Warsz. u Stefana Bryły. Stał się najbliższym jego współpracownikiem
i przyjacielem. W tym okresie wyjeżdżał do pokrewnych ośrodków
naukowych w Londynie, Berlinie, Wiedniu i Paryżu. Brał też udział w
zabezpieczaniu Bazyliki Wileńskiej, Zamku Królewskiego w Warszawie,
podziemi Muz. Narodowego w Warszawie, a także w rozbudowie filtrów
warszawskich i lwowskich. Okres ten zaowocował publikacjami: Dachy
płaskie i tarasy (W. 1938) oraz W sprawie ochrony budówli od wody
(W. 1938), ogłosił też kilka artykułów w prasie fachowej. Należał do
Stów. Architektów RP (SARP); był przewodniczącym Komisji Badań
Naukowych jego Zarządu Głównego. Wiosną r.n. został adiunktem na
Politechn. Warsz. i otworzył przewód habilitacyjny na podstawie
pracy Izolacje od wody i wilgoci w budownictwie (W. 1939).
We wrześniu 1939 kierował jedną z grup zorganizowanych przez SARP w
Warszawie dla ratowania ludzi zasypanych gruzami, brał też udział w
gaszeniu pożarów. Po kapitulacji miasta współpracował z Bryłą przy
ratowaniu urządzeń i aparatury badawczej Politechn. Warsz. Na
przełomie 1939-40, przy ul. Widok 23 uruchomił wraz z Janem
Rutkowskim Biuro Techniczne Stankiewicz i Sp., zajmujące się
projektowaniem i wykonawstwem budowlanym, a także sprzedażą
materiałów budowlanych. Równocześnie, z Katarzyną Minkiewiczową i
Bryłą, założył w r. 1940 w Alejach Jerozolimskich 35 kawiarnię «Bar
Cafe Wiktor», w której odbywały się spotkania i kontakty
konspiracyjne. Uczestniczył w organizowaniu tajnego nauczania z
zakresu architektury. W r. 1941 na tajnym Wydz. Architektury odbył
się jego wykład i kolokwium habilitacyjne. W swojej willi w
Milanówku pod Warszawą udzielał schronienia Żydom zbiegłym z
getta. 11 I 1944 został aresztowany w Warszawie. Przesłuchiwany w
al. Szucha, a następnie uwięziony na Pawiaku, skąd został wywieziony
do obozu Gross-Rosen (nr 26078). Dn. 15 II 1945 został
przewieziony do obozu w Leitmeritz (Litomierzyce w Czechach), filii
obozu Flossenbiirg, gdzie pracował w podziemnych sztolniach fabryki
uzbrojenia firmy «Richardwerke». Uwolniony w maju 1945 r.,
zorganizował w Ambergu (Bawaria) przejściowy ośrodek polski i został
wybrany prezesem miejscowego Komitetu Polskiego. Interweniował u
amerykańskich władz wojskowych w sprawie pomocy lekarskiej i
materialnej dla byłych więźniów polskich (m.in. grupy więźniarek z
obozu w Ravensbriick), a także organizował powroty do kraju i
wreszcie sam wrócił ostatnim transportem.
Do Warszawy przybył w początkach września 1945. Dn. 24 VI r.n.
uzyskał zatwierdzenie habilitacji i tytuł docenta budownictwa na
mocy dekretu Min. Oświaty. Uruchomił swą firmę i prowadził ją wraz z
Bronisławem Ostrowskim i Bogdanem Szczepanikiem przy ul.
Grzybowskiej 58 pod nazwą Biuro Izolacji Inżynieryjnej i Wytwórnia
Izolacji «Oro-Conco» Henryk Stankiewicz i Sp. Gdy firma zaczęła
dobrze funkcjonować, została w 1950 r. upaństwowiona. Równocześnie
był kierownikiem budowy gmachów dla placówek dyplomatycznych,
prowadzonej na zlecenie MSZ, radcą Izby Rzemieślniczej i jej
rzeczoznawcą przysięgłym w sprawach izolacji oraz prezesem
Ogólnopolskiego Zrzeszenia Wytwórców Izolacji. Był także członkiem
Komisji Izolacji Inst. Techniki Budowlanej (ITB) i członkiem komisji
normalizacyjnych.
Od stycznia 1958 do kwietnia 1977 kierował Zakł. Ochrony Budowli w
ITB; potem aż do śmierci był doradcą dyrektora ITB ds. ochrony
budowli. Wykształcił w Zakładzie kadrę specjalistów. Ok. r. 1964
został członkiem Zespołu Ochrony przed Korozją Komitetu Nauki i
Techniki i koordynował zagadnienia ochrony przed korozją w całym
zakresie budownictwa krajowego. Był konsultantem przy projektowaniu
i konserwacji wielu obiektów w kraju, min. celulozowni (m.in. w
Świeciu), mleczarni, obiektów przemysłu mięsnego, tuneli pod Krynicą
i Żegiestowem, płyt dworców Warszawa-Śródmieście i warszawskiego
Dworca Centralnego. Był stałym doradcą technicznym Biura Studiów i
Projektów Łączności, Biura Studiów i Projektów Kolejowych, PAN (w
zakresie inwestycji), Zarządu Budowy Radiostacji, Zarządu Rozbudowy
Telekomunikacji i in. Opublikował w tym okresie swą najważniejszą,
kilkakrotnie potem wznawianą pracę "Zabezpieczenie budowli przed
wilgocią, wodą gruntową i korozją" (W. 1959, wyd. 4, W. 1984).
Stankiewicz pierwszy w Polsce zajął się całościowym ujęciem zjawisk
destrukcyjnych wywoływanych wodą, korozją chemiczną i przemarzaniem
obiektów budowlanych oraz skutecznej ochrony przed ich działaniem.
Od r. 1959 brał udział w konferencjach Rady Wzajemnej Pomocy
Gospodarczej (RWPG) i w 1. siedemdziesiątych był jej ekspertem. Był
członkiem Związku Byłych Więźniów Politycznych włączonego w r. 1949
do ZBoWiD, w 1. 1957-60 wchodził w skład zarządu Klubu Byłych
Więźniów Gross-Rosen przy ZBoWiD, a w 1. 1957-61 - Komitetu
Upamiętnienia Pawiaka. Przyczynił się do odgruzowania terenu Pawiaka
i zabezpieczenia fragmentu budynku, w którym później powstało Muzeum
Pawiaka. Przy pomocy kolegów z ITB zebrał potrzebne fundusze i
kierował budową pomnika upamiętniającego miejsce straceń w
Magdalence pod Warszawą. Zmarł w Warszawie 15 VII 1977 i został
pochowany na cmentarzu w Milanówku. Odznaczony był m.in. Krzyżem
Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Medalem Zwycięstwa i Wolności,
Medalem «Za Warszawę». Był w r. 1976 laureatem nagrody
przewodniczącego Komitetu Nauki i Techniki PAN.
W pierwszym małżeństwie (25 II 1941) z Marią Trębacką miał
Stankiewicz syna Ryszarda (ur. 21 IX 1941), w drugim zawartym 26
VIII 1948 z Krystyną Maczeko miał syna Marka (ur. 28 III 1949) i
córkę Joannę (ur. 16 VI 1950).
 Źródło: Tom XLII/2 Polskiego Słownika
Biograficznego
Powrót do biografii
| 
