STANKIEWICZ  Donat (1902 - 1980)

W złożonym splocie polskich dróg kresowych przewija się wileńskim szlakiem postać lekarza-żołnierza Donata Stankiewicza z dalekich północno-wschodnich rubieży, znaku wskazującego, jak daleko sięgała kiedyś Rzeczpospolita i jak daleko tkwiły korzenie polskich rodzin.

Urodzony 6 czerwca 1902 roku w majątku rodzinnym Waszkańce, gminy Brasław, pochodził z zubożałej, a nawet zrujnowanej w wyniku narodowych powstań rodziny ziemiańskiej. Ojciec jego był początkowo jeszcze właścicielem niewielkiego majątku, później tułał się po dzierżawach, rządcówkach i innych pracach na majątkach ziemskich.
W wieku około 12 lat Donat oddany zostaje do gimnazjum w Petersburgu. Jego starsza siostra była tam nauczycielką, a ciotka damą do towarzystwa w jakimś książęcym domu. Po I wojnie światowej i rewolucji oraz wojnie polsko-bolszewickiej rodzina osiadła w Wilnie. Tu w roku 1922, po ukończeniu Kursów Powszechnych i Gimnazjalnych przy Komisji Egzaminacyjnej Departamentu Oświaty, Donat zostaje przyjęty do 6 klasy Gimnazjum im. Adama Mickiewicza, gdzie 14 czerwca 1925 r. otrzymuje świadectwo maturalne i wkrótce powołany zostaje do odbycia służby wojskowej. Szkołę Podchorążych Rezerwy Piechoty kończy 15 kwietnia 1926 r. i uzyskuje stopień kaprala tytularnego, a następnie podchorążego rezerwy. Ten przebieg służby podpisuje mu ppłk Tadeusz Pełczyński, późniejszy generał i szef sztabu Komendy Głównej Armii Krajowej.
Po dwóch ćwiczeniach w rezerwie mianowany podporucznikiem rezerwy dnia 1 września 1930 r., a po dalszych trzech - awansowany dnia 1 stycznia 1931 do stopnia porucznika rezerwy.
Po ukończeniu czynnej służby wojskowej Donat Stankiewicz rozpoczyna w roku szkolnym 1926/27 studia na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie. Immatrykulowany 29 stycznia 1927 r. Kończy studia po 6 latach w roku 1931/32. Dyplom lekarza otrzymuje dnia 6 lipca 1933 r. Po odbyciu praktyki szpitalnej w dwóch szpitalach - Miejskim i Kolejowym w Wilnie, w lipcu 1934 r. otrzymuje prawo wykonywania praktyki lekarskiej w Państwie Polskim. Prawie jednocześnie, w tym samym czasie, zawiera związek małżeński z panną Józefą Sadowską, rodowitą Wilnianką. Z małżeństwa tego rodzi się w marcu 1937 r. jedyna córka Joanna, która idąc po wojnie w ślady ojca ukończyła studia medyczne i jest lekarką, zamieszkałą i praktykującą w Pile.
Pierwsza praca Donata Stankiewicza to "lekarz rejonowy" w Starym Oleksińcu pow. Krzemieniec, woj. wołyńskie. Następnie pracuje na tym samym stanowisku w Parafianowie, skąd z końcem sierpnia 1939 r. powołany zostaje do Wojska Polskiego w ramach powszechnej mobilizacji. Obejmuje stanowisko lekarza dywizjonu w 33 Pułku Artylerii Lekkiej (33 Dywizja Piechoty Rez.). Bierze udział w walkach Samodzielnej Grupy Operacyjnej "Narew". Jako lekarz wraz z szpitalem polowym dostaje się do niewoli, a następnie jako lekarz zatrudniony jest przez władze niemieckie w rozmaitych obozach jenieckich. Po wyzwoleniu i zakończeniu działań wojennych nadal pełni obowiązki lekarskie w obozach dla byłych jeńców wojennych na terenie Niemiec. Ofiarnie organizuje służbę sanitarną i pomoc lekarską.
Od końca stycznia 1946 do czerwca 1947 jest lekarzem wojskowym w II Korpusie Polskich Sił Zbrojnych. W roku 1947 powraca do Kraju i odnajduje żonę i córkę w Ostródzie. Wraz z nimi osiedla się i pracuje w swym zawodzie w Pile.
Żona Donata Stankiewicza, Józefa, podczas wojny i okupacji pracowała jako pielęgniarka w klinice okulistycznej w Wilnie, a następnie, po repatriacji, w Ostródzie w Polskim Czerwonym Krzyżu. Ma też swój udział w konspiracji niepodległościowej ZWZ-AK, jak całe polskie, wierne Ojczyźnie, nigdy nie zapomniane Wilno.
Donat Stankiewicz szczęśliwie przeżywszy wojnę i niewolę zmarł na skutek przejechania przez samochód dnia 14 lutego 1980 r. W służbie lekarskiej przeżył 45 lat, a w mundurze 9 lat i 8 miesięcy. Obowiązki swe spełniał z pełnym powołaniem i ofiarnością. Wielu jeńców wojennych w trudnych warunkach obozowych zawdzięczało mu życie. Prowadził też w niewoli działalność konspiracyjną.
(oprac. K. Krzemiński).
opublikowano za "Wileńskimi Rozmaitościami"

Powrót do biografii