STANKIEWICZ  z Billewiczów Jan Mikołaj h. Mogiła

(zm. 1657), pisarz wielki litewski, ciwun ejragolski, poseł na sejmy.
Był wnukiem Mikołaja, podkomorzego żmudzkiego , synem Mikołaja, wojskiego żmudzkiego, i Anny z Wojnów, córki Semena, kasztelana mścisławskiego, siostrzeńcem biskupa wileńskiego Abrahama Wojny.
Stankiewicz żonaty był z Eufrozyną Billewiczówną (zm. 1661), podkomorzanką żmudzką, która po jego śmierci poślubiła (ok. r. 1659) Władysława Eustachego Kierdeja, wojskiego wiłkomierskiego, wnosząc mu dobra ciwuństwa ejragolskiego. Pozostawił córkę Katarzynę Ludwikę, zamężną za Hieronimem Puzyną, podczaszym upickim, i syna Mikołaja Izydora (zm. po 1668).
W młodym wieku jako woj litewski był uczestnikiem walk toczonych ze Szwedami na terenach Inflant. Pod hetmanem wielkim litewskim Janem Karolem Chodkiewiczem brał udział w wyprawie przeciwko Moskwie gdzie w 1618 roku został ranny. Pod komendą Chodkiewicza  w 1621 r.bronił przed Turkami Chocimia.
Będąc siostrzeńcem bp. Wojny akceptował rodziną frakcję nastawioną na współpracę z dworem królewskim. Dzięki temu już w r. 1622 otrzymał urząd pisarza ziemskiego żmudzkiego. Kolejne lata to skuteczny awans w hierarchii ówczesnej elity. Wielokrotnie wybierany posłem, reprezentował Żmudź, był deputatem do trybunału skarbowego w Wilnie.
Prawdopodobnie uczestniczył w wojnie moskiewskiej 1633 - 4. Za zasługi wojenne i prace na sejmach, sejmikach i w trybunale został mianowany 24 III 1635 ciwunem ejragolskim. Był już wtedy dworzaninem królewskim.
Za zasługi wojenne i za marszałkowanie król nagrodził Stankiewicza nadaniem kilku wsi.
W 1649 r. po śmierci bp. wileńskiego doszło do rozpadu rodzinnej frakcji. Dzięki temu związał się Stankiewicz z dworem Jana Kazimierza. Król wykorzystał jego pozycję i powiązania rodzinne do zwalczania na Żmudzi wpływów J. Radziwiłła. Dn. 17 VIII 1653 otrzymał Stankiewicz urząd pisarza wielkiego litewskiego.
Po rodzicach odziedziczył Stankiewicz części majętności w Poniewieżu i Bilewiczach na Żmudzi. W r. 1633 dokupił od Krzysztofa Janowicza Stankiewicza Billewicza jego część w Bilewiczach. Nabył też Połuknie. Od króla Władysława IV otrzymał na Żmudzi przed r. 1644 Meszkompie, a 3 IV 1646 Trumpiany, Pompiany (Bawple) i Korciany (Kaczajcie), nie mógł jednak objąć tych dóbr po przegraniu w r. 1649 procesu z kuchmistrzem lit. Stanisławem Wojną. Dn. 3 XI 1646 dostał od króla w nagrodę za marszałkowanie na sejmie wsie w pow. kowieńskim: Slikie (Szlikie, Piadzie), Skrebiny, Koniuchy (Posilę), Unkiewicze (Jurkiewicze, Jarkowicze), Piekielewicze (Piekielanie), Wodziany i Gierejkowicze. Dn. 20 VII 1655 otrzymał lenne Maznowo, dwór w Smoleńsku i miasteczko Małelipki (woj. smoleńskie) po Jakubie Wonlarze, znajdujące się już wtedy w rękach moskiewskich, oraz daninę z folwarkiem po Albrychcie Golimoncie. W r. 1650 nabył prawo zastawne do dużych dóbr Taurogi, ale wobec sprzeciwu J. Radziwiłła musiał z niego zrezygnować. Stankiewicz i jego brat Adam Mikołaj ufundowali w r. 1642 altarię w kościele rosieńskim. Przed śmiercią Stankiewicz przekazał urząd ciwuna, bratankowi Michałowi Eustachemu. Zmarł niedługo po 3 IV 1657.
 

Źródło: Tom XLII/2 Polskiego Słownika Biograficznego

Powrót do biografii