(20 godzin. na koniec praca kontrolna. Podręcznik: Ewelina Nojszewska "Podstawy ekonomii")
  1. Wiadomości wstępne - ogólnie o ekonomii (np. czynniki wytwórcze),
  2. Rynek (popyt, podaż),
  3. Konkurencja doskonała, monopol,
  4. Podmioty gospodarujące (przedsiębiorstwo),
  5. Decyzje producenta,
  6. Decyzje konsumenta,
  7. Rynek Kapitałowy,

Pojęcie ekonomia stworzył Arystoteles. Pochodzi ze złożenia dwóch greckich słów: oikos(gospodarstwo domowe) i nomos(prawo). Oznaczała, że ekonomia jest wiedzą o działalności w oikosie, dającą się ująć w postaci praw naukowych.

DEFINICJA

Ekonomia jest nauką zajmująca się badaniem działalności gospodarczą ludzi. Bada jak ludzie gospodarują, czyli jakich dokonują wyborów aby uzyskać jak najlepszy efekt. Ekonomia zajmuje się wytwarzaniem, wymianą i konsumpcją.

***.

Ekonomia to nauka, która analizuje, w jaki sposób społeczeństwo gospodaruje posiadanymi zasobami. Jest nauką o wyborze co, jak i dla kogo wytwarzać. Podstawowe narzędzia analizy ekonomicznej to: dane liczbowe i modele, w tym model rynku.

***.

Ekonomia jest nauką o tym, jak jednostka i społeczeństwo decydują o wykorzystaniu rzadkich zasobów - które mogą mieć także inne, alternatywne, zastosowania - w celu wywarzania różnych dóbr i rozdzielania ich na konsumpcję obecną lub przyszłą, pomiędzy różne osoby i różne grupy w społeczeństwie.

Jednym z podstawowych pojęć ekonomii jest rzadkość. Niemal wszystko jest rzadkie: żadna ilość dóbr nie jest w stanie całkowicie usatysfakcjonować społeczeństwa, bez względu na stopień zamożności każdy chce mieć więcej. Ekonomia nazywa ten stan nieograniczonością potrzeb ludzkich. Przedmiot zainteresowania ekonomii częściowo pokrywa się z zagadnieniami badanymi w ramach innych nauk społecznych, ale ekonomia zajmuje się głównie relacjami zachodzącymi między kupującym, a sprzedającym oraz analizą rynku.

Tradycyjnie ekonomię dzieli się na mikroekonomię (microeconomics), która zajmuje się zachowaniem indywidualnego konsumenta, przedsiębiorcy, handlowca, rolnika oraz makroekonomię (macroeconomics), która skupia swoją uwagę na badaniu takich wielkości jak całkowity dochód gospodarki, odsetek osób zatrudnionych, przepływ kapitału.

Dzisiaj ekonomiści, uwzględniając oddziaływanie handlu zagranicznego i wzajemne powiązania gospodarcze na świecie, wyróżniają również dodatkowo, jako działy ekonomii, międzynarodowe stosunki gospodarcze (international economics) - zajmujące się uwzględnieniem wpływu międzynarodowejwymiany handlowej na gospodarkę państwa oraz gospodarkę światową (global economics) - dział ekonomii zajmujący się gospodarką całego świata jako jednego organizmu.

Pod pojęciem ekonomii pozytywnej rozumie się stwierdzenia będące naukowym i obiektywnym wyjaśnieniem funkcjonowania gospodarki (na przykład do ekonomii pozytywnej należy stwierdzenie "Dwukrotne zwiększenie opodatkowania wyrobów tytoniowych spowoduje spadek ich konsumpcji"), natomiast sądy ekonomiczne oparte na subiektywnym systemie wartościowania określane są mianem ekonomii normatywnej (przykładowo quot;Rząd polski powinien prowadzić politykę mającą na celu obniżenie poziomu konsumpcji wyrobów tytoniowych

Ekonomia odpowiada na pytania:

Mikro i makroekonomia. Ekonomia pozytywna i normatywna Mikroekonomia zajmuje się wyjaśnianiem problemów związanych z wyborami ekonomicznymi dokonywanymi przez producentów i kupujących w poszczególnych obszarach gospodarki. np. czynniki kształtujące produkcję -popyt.

Makroekonomia zajmuje się gospodarką jako całość np. ogólny poziom cen, bezrobocie, zatrudnienie.

Ekonomia pozytywna jest jednym ze sposobów wyjaśniania badań ekonomicznych określa nam system wiedzy o tym jak działa gospodarka. Bada ona skutki konkretnych wyborów ekonomicznych bez wyrażania sądów wartościujących.

Ekonomia normatywna to system wiedzy o tym, jakie w gospodarce istnieją sądy wartościujące. dotyczy ona pożądanego stanu rzeczy. np. jakie powinny być wysokie ceny w stosunku do zarobków, popytu, itp.

Ekonomia ustala pożądany stan w gospodarce.

POTRZEBY LUDZKIE I ICH ZASPAKAJANIE

Potrzeba to poczucie braku czynnika lub elementu nieobecnego człowiekowi dla dobrego samopoczucia fizycznego psychicznego.

CZYNNIKI WYTWÓRCZE

Do wytwarzania dóbr i usług inaczej produktu służą czynniki wytwórcze:

PRODUKCJA - ŚRODKI PRODUKCJI

Produkcja jest to działalność gospodarcza w wyniku której wytwarza się produkty zaspokajające potrzeby ludzkie.

Proces produkcji dzieli się na:

KRZYWA MOŻLIWOŚCI PRODUKCYJNYCH

KRZYWA MOŻLIWOŚCI PRODUKCYJNYCH (zwana również krzywą transformacji) to graficzne przedstawienie wszystkich możliwych do wyprodukowania kombinacji dóbr, przy wykorzystaniu posiadanych aktualnie czynników wytwórczych. Innymi słowy, krzywa możliwości produkcyjnych wyznacza - przy różnych rozmiarach produkcji jednego dobra - maksymalną wielkość produkcji drugiego dobra.

Rysując krzywą możliwości produkcyjnych tworzymy teoretyczny model, odkładając na osi Y ilość dobra A, na osi X ilość dobra B (lub grupy dóbr). Krzywa obrazuje możliwości wykorzystania posiadanych zasobów - każdy punkt leżący na niej jest w efektywnej gospodarce możliwy do osiągnięcia.

.

Z kolei punkty leżące pod krzywą (pomiędzy krzywą a układem współrzędnych) oznaczają nieefektywne wykorzystanie zasobów. Przy danych zasobach, osiągnięcie punktów leżących nad krzywą jest z kolei niemożliwe - chyba, że nastąpi wzrost gospodarczy (powiększenie posiadanych zasobów).

Z krzywej możliwości produkcyjnych wynika, że możemy - w ramach posiadanych zasobów - tworzyć dowolne kombinacje wytwarzanych dóbr. Nie zawsze jest to jednak opłacalne - mówi o tym zasada malejących przychodów.

Krzywa możliwości produkcyjnej jest graficznym przedstawieniem róznych kombinacji dóbr, które mogą być wytwarzane gdy wszystkie zasoby są w pełni efektywnie wykorzystane czyli umożliwiają wytwarzanie największej ilości dóbr i usług.

RYNEK. POJĘCIE RYNKU,
KONKURENCJA, PODZIAL RYNKU

Rynek jest to zespół warunków, które mają na celu doprowadzenie do kontaktu pomiędzy kupującymi i sprzedającymi podczas wymiany dóbr i usług.

Rodzaje rynku:.

  1. Ze względu na przestrzeń czyli zasięg geograficzny:
    1. lokalny,
    2. regionalny,
    3. krajowy,
    4. międzynarodowy,
    5. światowy,
  2. Ze względu na sytuację rynkową:
    1. rynek producenta,
    2. rynek konsumenta,

Konkurencja jest to proces, w którym oddziaływają na siebie uczestnicy rynku, aby osiągnąć swój cel. (przedstawiają korzystniejsze oferty (warunki).

STRONA POPYTU NA RYNKU

Istnieje zależność między rynkową ceną dobra, a żądaną ilością tego dobra i nazywamy ją krzywą popytu.

Istnieje odwrotna zależność między ceną, a żądaną ilością dobra, gdy jedna rośnie druga maleje (i odwrotnie). Krzywa popytu skierowana jest w dół.

.

CZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA POPYT

STRONA PODAŻY NA RYNKU

Istnieje dodatnia zależność między ceną o ilością, gdy cena rośnie wzrasta dostarczana ilość, gdy cena spada, zmniejsza się dostarczana ilość dobra. Ilustruje to krzywa podaży, która skierowana jest do góry.

.

CZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA PODAŻ

STAN RÓWNOWAGI NA RYNKU

Zgodnie z prawem popytu i podaży wraz ze wzrostem cen rośnie podaż a spada popyt. Natomiast spodkowi cen towarzyszy wzrost popytu i spadek podaży.

Siły podaży i popytu działające na rynku powodują ukształtowanie się równowagi pomiędzy ceną a ilością dostarczanego dobra. Zjawisko to nazywamy równowagą rynkową.

.

Równowaga rynkowa oznacza, ze ilość, którą kupujący zamierza kupić po danej cenie jest równa ilości, którą sprzedający oferuje do sprzedaży.

Cena równowagi, to cena, przy której wielkość popytu przez konsumentów odpowiada dokładnie wielkości podaży oferowanej przez producenta.

Ilość równowagi - ilość przy której wielkość popytu jest równa wielkości podaży.

 

Nadwyżka rynkowa jest to ilość, o którą wielkość podaży przewyższa wielkość popytu przy tym samym poziomie cen.

Niedobór rynkowy jest to ilość, o którą wielkość popytu przewyższa wielkość podaży przy tym samym poziomie cen.

04 - 11 - 2005

KONKURENCJA DOSKONAŁA I JEJ CECHY

Teoria ekonomii wyróżnia

Konkurencja Doskonała Konkurencja niedoskonała
  Monopol Konkurencja monopolistyczna
    Oligopol

KONKURENCJA DOSKONAŁA

Konkurencja doskonała jest to rynek składający się z licznych sprzedawców,nabywców kupujących identyczny produkt,żaden sprzedawca nie jest w stanie zmienić ceny poprzez zmianę wielkości produkcji

Cechami konkurencji doskonałej jest doskonała informacja o rynku, duża mobilność czynników wytwórczych,firmy są ceno biorcami

Przy ostrej konkurencji ceny zbliżone są do kosztów produkcji

Konkurencja może wybierać (mają możliwości)

Konkurencja może zmusić do obniżenia jakości

Firmy zmuszone są do efektywnego działania

Mała skala produkcji oznacza wysokie koszty produkcji

04 - 11 - 05

PRZYCHODY FIRMY WIELOKONKURENCYJNEJ

Przychód całkowity stanowi wartość sprzedanych przez firmę produktów, a obliczamy go mnożąc ilość produktów przez cenę

Uc = x * cena

Ilość

Przychód przeciętny (utarg przeciętny) jest to ilość pieniędzy uzyskany za sprzedaż jednostki towaru

Us x*cena

Up = x = x = cena

Przychód krańcowy (utarg krańcowy) jest to dodatkowy przychód osiągany przez przedsiębiorstwo dzięki sprzedaży dodatkowej jednostki produkcji ^Uc ^x * cena

U = x = x = cena

05 - 11 - 2005

RÓWNOWAGA FIRMY WIELOKONKURENCYJNEJ

Możemy zastosować dwie metody ustalające wielkość produkcji na poziomie, który przyniesie nam maksymalizacje zysków

W pierwszej metodzie porównujemy przychody całkowite z kosztami całkowitymi

Szukamy takiej wielkości produkcji, dla, której różnica pomiędzy tymi wielkościami jest największa

Druga metoda to porównanie kosztów krańcowych z przychodami krańcowymi a optymalną wielkość produkcji to zrównania się tych dwóch wielkości krańcowych

Wykres krzywej przychodów i krzywej kosztów całkowitych

(zrobić wykres)

 

05 - 11 - 2005

MONOPOL - CECHY CHARAKTERYSTYCZNE

Monopol określany jest jako sytuacja, której cały rynek danego wyrobu jest kontrolowany przez jednego producenta,sprzedawcę

CECHY MONOPOLU

Produkowany wyrób nie ma substytutów

Istnieje wyłączność produkcji i sprzedaży

Producent ma doskonałą wiedze o rynku

Ograniczone wejście na rynek

Występuje słabość odbiorców

Niemogących wpłynąć na cenę ustaloną przez producenta

Celem działania jest maksymalizacja zysku

Siła monopolowa to pojęcie przeciwstawne pojęciu konkurencji jest to zdolność firmy do podnoszenia cen swoich wyrobów poprzez zmniejszenia wielkości produkcji

Monopol nie ma jednak pełnej swobody działania, jego produkt napotyka barierę w postaci istniejącego popytu

ŹRÓDŁA SIŁY MONOPOLOWEJ

Opanowanie źródeł i zasobów podstawowych czynników produkcji

Opłacalna skala produkcji (jedna firma zaspakaja popyt na cały kraj)

Siła ekonomiczna umożliwia zastosowanie niskich cen

Opanowanie kanałów dystrybucji np. licencje urzędowe patenty

18 - 11 - 2005

FORMY POROZUMIEŃ MONOPOLISTYCZNYCH - OLIGOPOL

Szybkim, lecz nie długotrwałym i kosztownym sposobem osiągnięcia pozycji monopolistycznych są fuzje, czyli łączenie się przedsiębiorstw mające one charakter krótkotrwały lub trwały

FORMY MONOPOLIZACJI

  1. Pull albo Ring - luźne porozumienie w celu realizacji konkretnych przedsięwzięć - charakter krótko trwały
  2. Kartel - powstaje w celu ograniczenia konkurencji między przedsiębiorcami należącymi do branży - wspólne dyktowanie cen, produkcji, rynków zbytu
  3. Syndykat - wspólne przedsięwzięcie mających jedno biuro handlowe, które zajmuje się polityką cen lub zbytu
  4. Trust - zrzeszone w nim przedsiębiorstwa tracą osobowość prawną i niezależność ekonomiczną wspólne kierowanie dzieli zyski
  5. Koncern - Związek przedsiębiorstw działających pod wspólnym zarządem jako całość gospodarcza należąca do jednego gospodarza
  6. Konglomerat - porozumienie monopolistyczne, które pod jednym kierownictwem obok podstawy działalności prowadzi działalność uboczną. Spowodowane jest to pozbawieniem ryzyka zabezpieczenie się o działalność monopolistyczna
  7. Holding - to spółka akcyjna, która posiada akcje różnych przedsiębiorstw, najczęściej z jednej branży ilości zapewniające jej kontrole gałęzi produkcji
02 - 12 - 2005

PRZYCHODY FIRMY MONOPOLISTYCZNEJ

Równowaga monopolu - jest osiągana dla takiej wielkości produkcji, przy której monopol osiąga największe zyski, czyli wtedy, gdy przychody krańcowe są równe kosztom końcowym

Zysk całkowity jest to różnica pomiędzy przychodami całkowitymi, kosztami całkowitymi

PODMIOTY GOSPODARCZE - GOSPODARSTWO DOMOWE I JEGO FUNKCJE

Gospodarka rynkowa składa się z milionów różnych podmiotów takich jak: gospodarstwo domowe, przedsiębiorstwa, instytucje finansowe, administracja państwowa i władze lokalne

Podmiotem nazywamy pewną formę organizacji podejmującą samodzielną decyzje kierującą się własnym interesem i związanym z tym ryzykiem

Gospodarstwo domowe jest dobrowolnym związkiem ludzi wspólnie zamieszkujących podejmujących decyzje finansowe np. sposobu zarobkowania i wydawania zarobionych pieniędzy

Warunkiem istnienia gospodarstwa domowego jako jednostki konsumpcyjnej jest praca zarobkowa przynajmniej jednego członka lub inne źródło dochodu

Członkowie rodziny wynajmujący swoją usługi pracodawcy otrzymują dochody przeznaczają je na bieżącą konsumpcje, inwestycje, oszczędności, naukę

PRZEDSIĘBIORSTWO: POJĘCIE I PODZIAŁ

Przedsiębiorstwo nazywamy podmiot gospodarczy prowadzony na własny rachunek, działalność produkcyjną lub usługowa w celu osiągnięcia określonych korzyści

Przedsiębiorstwo zatrudnia różnorodne, pracę kapitał, ziemię,wytwarzają określone dobra, wyświadcza usługi, które sprzedaje się na rynku innym podmiotom

Główny cel działalności przedsiębiorstwa to maksymalny zysk

Przedsiębiorstwo jest uzależnione od popytu oraz od innych czynników np. możliwości uzyskania kredytu

PODZIAŁ PRZEDSIĘBIORSTW

  1. przedsiębiorstwo państwowe
  2. przedsiębiorstwo komunalne
  3. przedsiębiorstwo samorządowe
  4. przedsiębiorstwo spółdzielcze
  5. jednoosobowy właściciel

PAŃSTWO JAKO PODMIOT REGULUJĄCY

Ważnym podmiotem gospodarczym ze względu na zakres działania w gospodarce narodowej jest państwo reprezentowane przez rząd, jego agendy

W gospodarce rynkowej państwo nie decyduje bezpośrednio ani w sferze produkcji, konsumpcji, lecz jego głównym zadaniem jest regulacja, czyli ochrona interesów publicznych przed niekorzystnym działaniem producentów

Państwo stara się zapewnić ochronę socjalną najbiedniejszym, prawidłowy rozwój gospodarczy, skutkom katastrofy.


powrót

Zauważyłeś braki lub błędy - napisz

rados61@tlen.pl

? Radosław Radziszewski