Wstęp

Ikona obiektów Projekt "Kapliczki, krzyże i figurki przydrożne"

 

Niniejszy zbiorek jest owocem pracy uczniów –uczestników zajęć prowadzonych w ramach realizacji grantu współfinansowanego przez Polską Fundację Dzieci i Młodzieży w Warszawie ze środków Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności w ramach wspólnie prowadzonego programu „Równać Szanse – 2006”.

Gimnazjum położone jest we wsi Nawsie Brzosteckie, w gminie Brzostek, w województwie podkarpackim. Do naszej szkoły uczęszczają uczniowie z dwóch miejscowości: Nawsie Brzosteckie i Wola Brzostecka. Historia obu osad jest krótka. Wioska Nawsie Brzosteckie powstała na przełomie XVII i XVIII w. na terenie przedmieścia brzosteckiego. Założyli ja benedyktyni tynieccy osadzajac tu chłopów z obowiązkiem odrabiania pańszczyzny. Sama nazwa „Nawsie” oznaczała wspólne pastwisko. Natomiast Wola Brzostecka występuje w źródłach z początku XV w., choć jej nazwa wskazuje na wcześniejsze istnienie, związana jest bowiem z lokacją na prawie niemieckim. „Wola” oznacza zwolnienie od podatków na określony czas osadników zakładających wieś.

Od początku należała do parafii Brzostek i była własnością opactwa Benedyktynów w Tyńcu. Obecnie obie miejscowości liczą ok. 1400 mieszkańców.

Gmina Brzostek jest wiejską gminą średniej wielkości w sakli kraju, składającą się z 19 miejscowości o łącznej powierzchni 122 km2, którą zamieszkuje prawie 13400 osób. Położona jest w południowej części powiatu dębickiego, który znajduje się na zachodnich krańcach województwa podkarpackiego. Gmina Brzostek miała i ma wiejski charakter.

Zaprezentowane tu kapliczki i krzyże przydrożne są wyrazem pobożności mieszkańców i cennym zabytkiem sztuki ludowej. Odgrywały ważną rolę w życiu religijnym parafii. Były wyrazem żywej wiary osób przyczyniających się do fundacji i utrzymujących je w należytym stanie. Ich powstanie często łączyło się z ważnymi wydarzeniami z życia lokalnej społeczności. Budowano je także jako wotum dziękczynne za otrzymane łaski. Obiekty te spełniały ważne funkcje w życiu religijnym parafian. W maju wokół kapliczek gromadzili się młodzież, dzieci i dorośli śpiewając pieśni ku czci Matki Bożej. Mężczyźni przechodząc koło krzyży uchylali czapki, kobiety żegnały się.

Wśród kapliczek i krzyży przydrożnych można wyróżnić kapliczki słupowe, domkowe, kapliczki zawieszone na drzewach, krzyże przydrożne i kapliczki wbudowane w ściany domów mieszkalnych.